«Чолбон» айар кыһа бырайыагын муҥутуур кыайыылааҕа — Чурапчыттан төрүттээх Сардаана Корякина — Сардаана буолла.

Тиийиэм дуо...
(кэпсээн)

Үчүгэйиэн! Тикпит түннүгүм сабыытын быыһынан сарсыардааҥҥы сардаҥа өтөн киирэр, күн мэник уотугар хойуу, хара суhуоҕум толбоннура оонньуур. Эмискэ хараҕым ыскаап үрдүгэр сытар маҥан кыл сэлээппэҕэ хатанна. Бу хаһан эрэ ийэм барахсан кыыһым ыһыахха кэтиэ диэн бэлэхтээбитэ да, кэтиллибэккэ саһаран эрэр. Оттон аттыбар кэргэним туох да кыһалҕата суох бэрт кытаанахтык утуйан сыыгыныыр. Ити ытыһыгар ойууламмыт уһун-кылгас дьураа тугу кэпсиирэ буолуой? Тапталлаахпын кытта биир салгынынан тыынарбыттан, биир дьиэҕэ олорорбуттан, биир аһы аһыырбыттан наһаа да дьоллоохпун. Кини эрэ аттыгар олоҕум хас биирдии күнэ ураты күндү, хатыламмат кэрэ...
Сылаас ытыһын оргууй имэрийэн ыла-ыла, утуйа сытар сэгэрбин одуулаһа сыттахпына, сүүрэн тыбыгырайар атах тыаһа иһилиннэ. Эргиллэн истэхпинэ, уолчааным быыкайкаан бэйэтэ ороҥҥо тилигирэйэн тахсан түөспэр хам сыста түстэ. Син балачча уһуннук саҥата суох куустуһан сыттыбыт. Сотору, хамсаабакка сытарыттан хал буолан, минньигэс сыттаах ытыһынан сапсынан ыла-ыла, тугу эрэ кэпсээн чыычаах оҕотун курдук чуубугураата, уоһа чорбоҥноото. Аҕабытын уһугуннарымаары оҕобун көтөҕөн куукунаҕа таҕыстым, утаппыта буолуо диэн чааскыга уу кутан биэрдим. Уолчааным уутун иһэн киллиргэттэ уонна кип-киэҥник килэччи көрөн туран улахан киһилии ыйытта:
– Маамаа, эн миигин тоҕо таптыыгыный? Тоҕо диэтэр, мин котенок курдукпун даа?..
– Чукучуом, мой сыночка наһаа минньигэсчээн буоллаҕа-а-а!
– Ээ, я понял! Ити барыта потому что я вчера арбуз кушал! Мамочка, оттон эн арбузтааҕар миллион раз минньигэскин!
Ийэ уонна оҕо быстыспат ситимнээхтэр. Ийэ тапталын туох да солбуйбат. Эн хас да саастаах буол, ханнык да үрдүк дуоһунастан – эн син биир киниэхэ оҕоҕун. Бу ньилбэкпэр олорор уолчааным аҕыйах сылынан эмиэ ким эрэ тапталлаах кэргэнэ, амарах аҕата буолуо турдаҕа. Хаһан эрэ миигин суохтаан эмиэ бүгүҥҥү курдук чааскыга уу куттаран ыймахтыан баҕарыа...
Хостон кэргэним бүтэҥи саҥата:
– Чыычаах, турдугут дуо? – диэтэ. – Бүгүн Туймаада ыһыаҕа. Эбээлээх бараары сылдьаллар. Биһигини барсаҕыт дуо диэбиттэрин аккаастаммытым, дьыалалаахпыт диэбитим. Эн ыһыахха барааччыҥ суох дии...
– Барсыаххайыҥ ээ!
Кырдьык, биһиги ыал буолуохпутуттан ыла биир да ыһыахха сылдьа иликпит... Чэ, ити хааллын, бүгүн ыһыах күнэ! Бүгүн хайаан да Үс Хатыҥҥа тиийэбит! Сахабын дэнэр киһи олоҕор саатар биирдэ үрүҥ тунах ыһыах түһүлгэтигэр тиийэн, кымыстаах чороонунан айах тутан үрдүк айыыларыгар сүгүрүйүөхтээх, үрүҥ күн алгыһын ылыныахтаах. Дьэ бүгүн баҕас харчыбын харыһыйбакка, кэмчилии сатаабакка, хараҕым сөбүлүү көрбүт күндүттэн күндү симэҕин атыылаһан кэтиэм. Кичэмэтик ууран сытыарбыт ийэм бэлэхтээбит үрүҥ кыл сэлээппэтин хойуу хара суһуоҕум үрдүнэн сэгэччи уурунуом. Халадаай ырбаахым тэлээрбитинэн чэпчэкитик дугунан Үс Хатыҥ түһүлгэтигэр киириэм. Ханнык эрэ чараҥ быыһыгар кэҕэ этэн кэҕийиэ, «өссө да уһуннук олоруоҥ!» диирдии тохтообокко чоргуйуо...
Хомуна-тэринэ охсон ыһыахтыыр сир диэки айаннаатыбыт. Аара суолга элбэх да элбэх массыына харан ыла-ыла сыылларыттан даҕаны санаам түспэтэ. Аттыбар мин таптыыр чугас дьонум баалларыттан дьоллонон олоробун. Миигин уһун-синньигэс айан, тимир көлөлөр тыастара, күн күүстээх сыралҕана даҕаны салыннарбата... Кыраттан да тымтар бэйэм саҥата суох мичээрдии олорорбуттан кэргэним соһуйбуттуу, эмиэ да сэрэхэдийбиттии субу-субу көрөн ылар.
Үрүҥ тунах ыһыах түһүлгэтэ биһигини дьэрэкээн өҥнөөх саламаларынан эҕэрдэлии, сэргэлэр аттыларыгар силигилии үүммүт үс аарыма хатыҥ, «дьэ кэллиҥ дуу?» диэбиттии, күөх лабааларынан далбаатыы көрүстэ. Мэник-тэник оҕолор, күндү күлүүк кыргыттар, өрө холоруктаабыт уоланнар, маанымсыйбыт далбар хотуттар, дуоспуруннаах тойон эрдэр – бары сахалыы таҥастаахтар, бука бары самаан сайыны уруйдуу, үрүҥ күнү айхаллыы, үрдүк айыыларга сүгүрүйэ тоҕуоруспуттар. Ыһыах саламаата күн уотуттан килэбэчийэр, уохтаах кымыс чорооннорго кутуллан өрө кыынньар. Ханна эрэ тэйиччи оһуохай сатарыыр, ырыа-тойук дуорайар. Чугас илии-атах оонньуутугар эр дьон күйгүөрэ иһиллэр.
Биһиги бүөм сири булан түһүлгэ тэриннибит. Үтэһэлээх этинэн, биэ кымыһынан дьоммутун күндүлээтибит. Мин уойуом диэн өрүү туттунар бэйэм оҕо сааһым тапталлаах аһын сүөгэйдээх алаадьыны, көбүөрдээх лэппиэскэни, эттээх бэрэскини астына мотуйдум. Уолбут түһүлгэбит иһинэн-таһынан сүүрэкэлээтэ. Омуннаах бэйэм оҕобун буойбакка, дьон быыһыгар сүтэн хаалыа диэн куттаммакка, холкутук үүттээх чэйи истим, аа-дьуо тулабын одуулаатым, бу түгэнтэн дуоһуйунуу ыллым.
Онтон аны соһуччу баҕайы кырабын-харабын диэн сэнэммэккэ, дьон сиилиэ диэн кыбыстыбакка, аттынааҕы түһүлгэҕэ ыытыллыбыт «Алаас кыыһа» диэн күрэскэ кыттан бириискэ тигистим. Туораттан кэргэним кэрэхсиир хараҕын көрөн долгуйан, эдэр кыыстыы килбигийэ хаамтым. Сыанаҕа турдахпына, оҕом: «Мин маамам самая красивая!» – диэн көрөөччүлэр быыстарыттан хаһыытаан дьону күллэрдэ. Мин күрэс ортотуттан сыанаттан сүүрэн түһэн, дьон быыһыттан оҕобун булан түөспэр ыга куустум. Оҕом, кэргэним эрэ харахтарыгар мин хайа да бэйэлээхтэн тупсаҕай, кэрэ көрүҥнээхпин, кимнээҕэр да күндүбүн!
***
Уһуктубутум хоспор сытабын... Ким да миигин «чыычаах» диэн ыҥырбат, ким да чэпчэки атаҕын тыаһа сүүрэн тыбыгырайан кэлбэт. Аттыбар кимим да суох... Үйэм тухары муспут үбүм-харчым, корпорация президенэ дуоһунаһым оннугар кэргэним тиийэн кэлбэт, оҕом төннүбэт ээ!.. Бу баай-дуол, аат-суол оннугар оҕом минньигэс сыта, кэргэним мичээрэ эбитэ буоллар...
Саныыбын ээ, тоҕо да урут ыһыахха сылдьымаары сымыйа сылтах булан куотунарым буолла. Ол төрдө, бука, мин аан бастаан кийиит буолан бу куорат ыалыгар киириибин кытта ситимнээх эбит. Хотунум илиибин-атахпын манаабатах күнэ суох курдуга. Биирдэ кини хайа эрэ дьүөгэтигэр:
– Городской уолум тыаттан невеста аҕалла. Оҕобут сотору оттуу барара буолуо, абытай даҕаны! – диэн күлэ-күлэ төлөпүөнүнэн кэпсэтэрин кулгааҕым уһугунан истибитим.
Бу барахсан, оччолооҕу истэн баран, куорат кыыһа дэтээри нууччатыйа сатыырым, дэриэбинэҕэ бииргэ улааппыт дьүөгэлэрбин тэйиппитим, бэл, улууска төрөппүттэрбэр да тахсарым аҕыйаабыта. Мин ыһыаҕы сөбүлээбэт төрүөтүм итинтэн эбитэ дуу... Дьиҥэр, оҕо эрдэхпинэ эбэм ааҕы кытта дэриэбинэ ыһыаҕын көтүппэт этибит. Сарсыарда эрдэ туран суунан-тараанан, ыга киэргэнэн, хомунан-тэринэн аҕай айаҥҥа турунарбыт. Массыынабыт суох буолан эһэлээх эбэбитин батыһан кус оҕолорунуу сатыы субуһарбыт. Тэйиччи, куйаас диэн толлор санаа өйбүтүгэр да суоҕа. Аара сэһэн-сэппэн бөҕө буоларбыт, ыллаан да ыларбыт. Ол билигин саныырга күндүтүөн! Мин бачча сааспар, дьэ, өйдөөтүм – хас биирдии түгэн күндүтүн, хатыламматын, дьыл хайа да кэмэ кэрэтин...
«Биир дьиэҕэ икки хотун баппат» диэн бэргэн этии баар. Аны санаатахха, киэҥ билсиилээх, үөрэхтээх, тос курдук чыыннаах-хааннаах, сытыы-хотуу дьахтартан – хотуммуттан сүр баттаппыт эбиппин. Ол да иһин кини тугу да эппитин тириим таһынан ылынар, өһүргэнэр уонна төттөрүлэһэр буолбутум. Хотунум биһикки күөнтэһиибитин кэргэним билбэтэҕэ буолара. Биир түүн тулуйбакка кэргэммэр эппитим:
– Сарсын дойдулаан эрэбин...
– А че вдруг?!
– Сылайдым...
– Туохтан?
– Достало все!.. Устала...
– Точнее?
– Эһиги дьиэ кэргэнтэн... Маамаҕыттан, эйигиттэн сылайдым...
– Миигиттэн эмиэ что ли?
– Ты маму любишь больше, чем меня!
– Бүт эрэ, Оленька, иди ко мне, успокойся... Чэ, кэл, кууһуум...
– Кууһума-хайаама, мамочкаҕын баран куус! Либо тал: мин дуу, мамочкаҥ дуу!.. – диэн баран эрчимнээхтик түҥнэри хайыспытым.
Сарсыныгар суһаллык дьиэ куортамнаан хотунум аахтан көспүппүт. Көһүөхпүтүттэн ыла дьоммутугар дэҥ кэриэтэ охсуллан ааһарбыт. Бэл диэтэр, араас сылтах булан сиэннэрин күүлэйдэтэ ыыппат этим. Аны санаатахха, кыараҕас да ычалаах, кытаанах да эбиппин. Мин уолчааным кинилэр ааттарын ааттатар, баар-суох тапталлаах сиэннэрэ буоллаҕа! Билигин оҕом уонна хотунум иккини аһынабын, бэйэбэр тэҥниибин, арай миигин кыра эрдэхпинэ эбэбэр ыыппатах буоллуннар, эбээ диэн күндү киһини билиэм суоҕа этэ. Кини сарсыардааҥҥы күөрчэҕин амсайбатах, бүппэт элбэх остуоруйаларын истибэтэх, хатыылаах эрээри сылаас ытыһынан имэрийэрин билбэтэх буолуом этэ... 
Эбэм иҥэрбит үтүө майгытын, киһилии киэбин хаһан, хайдах сүтэрбиппиний? Мин түбэлтэбэр үптэн-харчыттан, чопчулаатахха ол суоҕуттан төрүөттээҕэ. Биирдэ оҕом кыратыгар бүтэһик харчыбынан ас атыылаһа туран аҕыйах солкуобай тиийбэтэҕэр ынайбыт истээх атыылааччы дьахтар: «Сатаан ииппэт эрээригит бачча эдэргититтэн туох гынаары төрөө да төрөө буоларгыт буолла?.. Биир сакалаат сыыһыгар харчыта тиийбэккэ туран өссө оҕолоох баҕастаах!» – диэн дьон ортотугар сирэй-харах анньан тылбыттан матарбыта. Саатан оҕобун көтөхпүтүнэн икки атахпынан куоппутум. Дьиэбэр хайдах тиийбиппин өйдөөбөппүн, киирэн уолбун кууһан олорон уйа-хайа суох ытаабытым. Төһө өр ытаабыппын өйдөөбөппүн, арыый көхсүм кэҥээн сиэркилэ иннигэр тиийбитим. Харахпар толору уу-хаар баһан туран иэйэ-куойа бэйэм бэйэбин кытары кэпсэтэн барбытым: «Оля, ытаама, кэбис, хараҕыҥ уутун сотун... Мин хаһан даҕаны аны дьадаҥыбыттан сылтаан хараҕым уутун тоҕуом суоҕа! Баҕарбыппын барытын атыылаһан ылар гына күүскэ да күүскэ үлэлиэм, байыам!» – диэн андаҕайбытым. Бу сиэркилэ кэргэмминээн бииргэ олоруохпутуттан ыла биһиги ыалы батыһа сылдьара. Сураҕа, кэргэним эһэтэ былыр баһаартан кулаактаммыт баай дьонтон атыыласпыт үһү. Кини сааһым тухары араас дьүһүммүн көрдө ини, көрбөтө ини... Миигин эрэ буолуо дуо, биһиги иннибитинээҕи иччилэрин сордоох дуу, дьоллоох дуу күлүктэрин эмиэ иҥэринэн турдаҕа. Сатаан саҥарара буоллар, бука, элбэҕи да сэһэргиэх эбитэ буолуо. Оо, олох-олох, сыыдам айаннаах таба курдук өрө көтүтэн ханна ыксыыгын? Киинэ курдук элэстэнэн эргэ сиэркилэ эрэ ньууругар көстөҕүн дуу?..
Арай билигин миэхэ ким эмэ «бачча эдэргиттэн» диэтин... Бука сир үрдүгэр миигиттэн дьоллоох суох буолуох этэ. Оттон оччолорго кыһыыта-абата бэрдэ! Эдэр эрдэххэ олоҕу олус судургутук, баары баарынан өйдүүрбүт хас биирдиибит дьылҕатыгар атын-атыннык дьайар. Били эҕэлээх тыллаах, ынаҕар истээх атыылааччы дьахтарым ити кыараҕас маҕаһыын ыырыгар үйэтин моҥуо эбитэ буолуо. Ону баара маҕаһыын баһылыга соҕуруу көһөрүгэр табаарын, дьиэтин-уотун барытын атыылаабыт этэ. Саҥа сиппиир саҥалыы сиппийэр дииллэринии, саҥа бас билээччилэр атыылаһааччыларга киэбирэн түтүр-татыр саҥарар кырдьаҕас үлэһити сонно уураппыттар этэ.
Биир өрөбүлбүн дьиэ кэргэммэр анаабакка үп-харчы соноругар умса түспүтүм, байар имэҥэр ылларбытым. Кэргэммэр, оҕобор истиҥ сыһыаным күндү бэлэҕинэн, хачыгырас халыҥ харчынан кээмэйдэнэр буолбута. Элбэх харчыны өлөрдөхпүнэ, үчүгэйдик олоруохпут диэн өйдөбүллээҕим. Уолбун кыахтаах киһи оҥороору омук сиригэр үөрэттэрэр соруктааҕым. Бастаан омук тылын үөрэтэр оҕо уһуйааныгар биэрбитим, онтон дириҥэтэн үөрэтэр кэтэх оскуолаҕа киллэрбитим, эбии репетиторга дьарыктаппытым. Ити барыта ботуччу харчыга этэ. Биһиги баҕабыт хоту Оксфордка үөрэнэ киирбитэ. Түмүгэ тугуй? Үөрэҕин бүтэрэн омук сиригэр хаалбыта, аан дойдуну кэрийэ сылдьан аарыма корпорацияларга үрдүк хамнаска үлэлиир бөдөҥ специалист. Дьиэ-уот тэриммэтэ, ыал буолан оҕо-уруу төрөппөтө. Оҕобун социальнай ситиминэн көрдөхпүнэ, аан дойду бары муннуктарынан айанныыр, күүлэйдиир, сынньанар, көрүлүүр. Күнүс Токиоҕа сушинан аһыы, киэһэ Венецияҕа пицца сии олорор буолар. Оттон төрөөбүт Сахатын сиригэр эргиллэр туһунан өйүгэр да оҕустарбат. Бэл, сахатын тылын умнубут... Били хаһан эрэ «городская» буола сатаан нууччалаабыта буолбутум оҕобунан охсубут. Эгэ, Туймаада ыһыаҕар сырыттыннарар кэлиэ дуо? Суох буоллаҕа. Дьиэ иһигэр нууччалыы эрэ кэпсэтэрим, тыа сиригэр хаһан да сырытыннарбатаҕым, айылҕаҕа да чугаһаппатаҕым. Аны кэлэн сыыһабын көннөрбөт буоллаҕым. Билигин уолбар, саас ортолоох киһиэхэ: «Хаһан күүлэйдии кэлэҕин?» – диэн ыйыттахпына, куруук иллэҥэ суох аатырар, эбэтэр бэйэм эдэр эрдэҕинээҕим курдук: «Ордук харчыланнахпына...» – диэн ылбат-биэрбэт икки ардынан хоруйдуур. Урут харчы соноругар сырыттахпына, оҕом: «Маамаа, киэһэ эрдэ кэлээр дии. А вдруг ты меня опять забудешь в садике...» – диэн ытыыра. Билигин аны бэйэм умнууга хааллым...

Киһи барахсан эдэр сааһыгар үгүс даҕаны сыыһаны-халтаны оҥорор. Ону барытын кэлин, ааһар ааспытын эрэ кэннэ биирдэ өйдүүбүт. Кэргэммин кытта биирдэ эмэ ис сүрэхпиттэн, аһаҕастык кэпсэппитим дуо? Суох... Саатар биирдэ кууһан ылан имэҥнээхтик уураабытым дуо? Суох... Бэл, бүтэһик суолугар аттанаары дууп хоруопка сыттаҕына илиититтэн туппатаҕым, киһилии быраһаайдаспатаҕым... Барыта сиэр быһыытынан, буолуохтааҕын курдук ааспыта: кэлбит мааны дьону көрсүү, атаарыы, кинилэр суолтатыгар эрэ этэр кутурҕан тылларын өрө тыыммыта буола-буола истии, ууларын-хаардарын, сокуускаларын хааччыйыы... Оттон бу бэйэлээх бэйэм чугастан чугас, күндү киһим бүтэһик күнүгэр болҕомтом эмиэ тиийбэтэҕэ, үгэспинэн, соло эмиэ булбатаҕым. Ол курдук хобдохтук арахсыбыппыт.
Биллэн турар, эдэр эрдэхпитинэ төлөннөөх таптал баара эрээри, дьиэ кэргэммин иккис кэккэҕэ туруоруохпуттан ол уостубута. Кини, соҕуруу үрдүк үөрэххэ үөрэммит, сэдэх идэлээх киһи, үүнүө-үрдүө эбитэ буолуо да, эмиэ мин орооһуубунан үөтэлээбэтэҕэ. Сотору тохтоон миигин таһар суоппарга, дьиэбин-уоппун көрөр-истэр үлэһиккэ кубулуйбута. Хамнаһыгар – сыаналаах саа ылан бэлэхтээбитим, килэйбит-халайбыт омук массыыната сөп-сөп уларыйан иһэрэ. Иккиэн күндү бутиктартан таҥнарбыт, Европаны биир гына кэрийбиппит.
Ол гынан баран кэргэним кыһыл көмүс килиэккэҕэ олорбут эбит. Бу санаатахха, олоҕо наһаа да чуҥкук, биир күдьүс эбит. Ол да иһин сүрэҕэ тулуйбакка эрдэ бараахтаатаҕа. Чээн, барахсаным орто дойдуттан арахсарыгар тиһэх тыла: «Оленька, бэйэҕин харыстан...» – диэн этэ. Бу тухары биирдэ да миигин кырыы хараҕынан көрбөтөҕө, мөкү тылынан саҥарбатаҕа. Наар мин баҕа санаабын эрэ толорор дьүккүөрдээҕэ. Бэл, хомотумаары төрөппүттэригэр мээнэ сылдьыбата, эгэ, доҕотторун кытта бултуу, балыктыы барыа, гаражка суксуруһуо дуо?.. Оннооҕор Туймаада ыһыаҕын кэрэхсиир эрээри мин туспуттан сылдьыбат этэ, телевизорынан эрэ көрө олорор буолаахтыыра.
Биирдэ дьонугар тиийбиппитигэр хотунум: «Ольга, миигин бырастыы гын, пожалуйста, биири этиэхпин баҕарабын... Все ждала подходящего момента, биирдэ өйдөөбүтүм саас ырааппыт эбит. Сатаан санаабаппын, хайдах маннык соҕотох оҕобун, сиэммин, кийииппин куоттарбыппын... Мне надо было найти другой подход. Чэ, аны кэлэн, кэмсинэн да диэн, барыта аастаҕа, слишком поздно... Хата оҕобут омук сиригэр успешный специалист буола сылдьар. Хата, хайдах сылдьарын кэпсээҥ», – диэхтээбитэ. Бу бүтэһик көрсүһүүбүт, суос-соҕотох истиҥ сэһэргэһиибит этэ.
Бу барыта ааспыт олох, мин олоҕум...
***
Англия истиилинэн таҥыллыбыт килэйбит-халайбыт, мааны утуйар хоһум ортотугар иһийбит чуумпуга халыҥ мрамор таас сирэйдээх остуолум үрдүгэр устудьуон буолбуппар аҕам барахсан бэлэхтээбит эргэ кытай чаһыта чаллырҕаан, туох да буолбатаҕын, кэм-кэрдии ааспатаҕын курдук, олох хас биирдии мүнүүтэтин атаара хардыылыыр. Сарсыарда алтаны сүүрбэ биэс мүнүүтэ ааспыт. Күнүн ахсын үгэс быһыытынан лоп курдук алтаны отут мүнүүтэ ааһыыта оҥоһуу өйдөөх тэрилим барахсан хааным баттааһынын, сүрэҕим тэбиитин кэпсээн барда, түмүгэр Туймаада хочотугар халлаан туругун сырдатта. Бу сүүрбэ биирис үйэ иккис аҥаарыгар бүтүн аан дойду үрдүнэн кини эрэ мин уһуктарбын күүтэр, кини эрэ билэр мин бүгүҥҥү турукпун.
Кыһыл көмүс сабынан тигиллибит дьэрэкээн оһуордаах түннүгүм сабыыта уонна күлүмнээбит түүлүм хоһум иһин сандаардаллар. Күрэҥсийбит убаҕас баттаҕым сыттыкпар ыһыллан саҥа күн сырдыгыттан кылабачыйа сытар... Оргууй ороммор олорон атахпын сиргэ уурбуппар тимир ытым тапочкабын аҕалла, тыыннаах курдук ыйылаан ылла уонна мин диэки муус курдук кураанаҕынан көрөн туран пластмасс кутуругун хамсатта. Хаһан эрэ оҕом ыттаныан баҕарара, ылыахха диэн көрдөһөрө да буолуммат этим, билигин бэйэм таас харахтаах тимир ыппынаан иккиэйэхпит эрэ...
Киһи төһө да сааһырдар итэҕэйбэт олоҕо түмүктэнэн эрэрин, кырдьыбытын, аны хаһан да, хаһан да эргиллибэттэрин үтүөкэн кэмнэрэ. Бүгүн бу сиргэ мин тыыннааҕым эрэ, өлбүтүм эрэ – ол кими да долгуппат. Арай билигин эргэ сиэркилэбэр көрүнэ тиийбитим иннибэр урукку, эдэр Оля турар буолуум? Итиэннэ, өссө биирдэ эдэр сааспар, оҕом, кэргэним аттыгар, барбатах ыһыаҕым күнүгэр төннүбүт киһи...
тиийиэм дуо аны сайын Туймаада ыһыаҕар?...