Оҕурсу. Эбии аһатыы.

Быһан, соһутан

Сиппэтэх сиэмэ үксүгэр кураанах сибэккилэнэр. Ону түөрэн ылан, саҥа угу олордорго бириэмэ күүппэт. Боппуруһу икки ньыманан быһаарыллар.

1. Биэс-алта сэбирдэх кэнниттэн угун төбөтүн быһан кэбиһэллэр. Оччотугар ойоҕос сэбирдэхтэр һһнэллэр, олорго тыһы сибэккилэр тахсан ас куталлар.
2. Куурда-хатара түһэн баран, ууну дэлэччи соҕус кутан, лиитэрэ кэриҥэ борнай кислота суурадаһынынан (10 лиитэрэ ууга 1 чаайынай ньуосканы булкуйан) аһатан биэрдэххэ, стресс ылан, айылгыларын быһыытынан төрүү охсоору ас кутар сибэккилэр тахсаллар.

Сэбирдэх саһарда. Ол аата…

Ити сырдык тиийбэтин кэпсиир. Оҕурсу тэпилииссэ иһигэр наһаа хойуу гына олордуллан, күн уота ситэээ көрбөт буоллаҕына саһарар. Оччотугар сэбирдэхтэриттэн көҕүрэтиллэр. Ити эрээри алларааҥҥы сэбирдэх саһарара куттала суох.

Иккиһинэн, уута аһары кутуллубут эбэтэр төттөрүтүн тиийбэт буоллаҕына эмиэ саһарар. Оҕурсуга ууну итиигэ күн аайы кутуллар, сөрүүн кэмҥэ күн өрүү-өрүү. Онуоха сэрэниллэр: бүтүн биэдэрэнэн ыстахха, үөһээҥҥи силистэрэ тахсан кэлиэхтэрэ, онтон сылтаан сэбирдэхтэрэ уонна ситэн эрэр астара хатыахтара, токуруһуохтара.

Силиһэ үөһэнэн буолан, сөрүүн сайыҥҥа силистэрэ сытыйан, тоҥон эмиэ саһарааччы. Ол иһин сөрүүн уонна ардахтаах кэмҥэ ууну кэмчилээн кутар ордук. Тэллэй ыарыы буллаҕына эмиэ саһарар, тирээпкэ курдук ньалбайан хаалар.

«Хара атах»

Ууну аһары элбэҕи кутартан эбэтэр халлаан наһаа тымныйан баран эмискэ итийдэҕинэ, оҕурсу хортуоппуй курдук маннык ыарыыга ылларар. Саһаран эрэр сэбирдэхтэр сүрүн тымырдарын уһаты холбоччу тардаллар, умнас ньалбыйар, ук төрдө хараарар.

Оччоҕуна оҕурсу умнаһыгар, атаҕар уонна буоругар испиэскэни, мас күлүн таммалатыллар. Сииктээх буору баһан ылан, кураанах буору эбиллэр. Буору куруук көбүтэ, салгыны киллэрэн биэрэ сылдьыллар.

Сырдык марганцовкалаах ууну кутуохха уонна инструкциятын тутуһан, бордосс убаҕаһынан эмтиэххэ сөп. Ити эрээри бэйэ аһыыр аһыгар экология өттүнэн куттала суох ньыманы туттар ордук: икки ыстакаан күлү оргуйбут ууга алта чаас көөнньөрөн, биэдэрлээх ууга кутан, суурадаһын оҥорон үүнээйигэ да ыстарыллар, буоругар да кутуллар.

Лэһигирэс оҕурсу

Сайын устата оҕурсу уга олус уһуурун, алларааҥҥы астара бүтэн, үөһэ эрэ өттүгэр хаалалларын бары билэҕит. Кутуллао уу уонна уоҕурдуу биэс-алта миэтэрэ усталаах умнаһынан хаһан айаннаан тиийиэхтэригэр диэри үөһээҥҥи оҕурсулар ситэллэригэр балачча элбэх бириэмэ наада.

Мин бастаан угум төрдүн эрийэн көрбүтүм эрээри, онтон тугу да туһамматаҕым. Инньэ гынан оҕурсум умнаһа 200 сантиметрга тиийдэ да, төбөтүн быһан, умнас төрдүттэн, эбэтэр силис таһыттан, тахсар ойоҕос лабааттан ас ылар буоллум. Бу үнүгэһи 1.5 миэтирэттэн уһаппаппы, аһа бүтэрин саҕана эмиэ саҥа салааны таһаарабын.

Помидору уоҕурдуу

Отунан уоҕурдуу

Ууну нэдиэлэҕэ иккитэ халыччы кутуллар, оттон «ханна эрэ оннук гыналлар үһү» диэн икки нэдиэлэ устата куппакка гынан баран, биирдэ элбэҕи чалбааттаатаххытына, абырыахтааҕар алдьатаҕыт. «Умнас сытыйыыта» (вершинный гниль) диэн ыарыы сутуйуон, аһа барыта хайыта барыа сөп.

уу кутаат буорун халыҥ соҕустук 10-ча см халыҥнаах отунан сабан биэрдэххэ, сиигэ көппөт, иккиһинэн от сытыйан-ымыйан бэртээхэй уоҕурдуу буола сытар, сыыс от тахсыбат, фитофтороз ыарыы буулаабат. Бу ньыманы бары үүнээйилэрбэр туттабын. Моркуопка, оҕурсуга, клубникаҕа, помидорга.

«Сыгынньах» помидор

Күһүөрү барыларын «сыгынньахтаан» кэбиһэбин. Ол аата тугуй? Туох баар сэбирдэхтэрин быһыталаан ылабын, оччоҕуна буортан ылар иҥэмтэлээх эттиктэринэн толору хааччылланнар, помидордарым туран кытараллар, өлгөм үүнүүнү биэрэллэр. Кып-кыһыл, уонна бөп-бөдөҥ томаттары хомуйабын. Эһиги эмиэ боруобалаан көрүҥ, бэйэҕит илэ көрөн итэҕэйиҥ.

Өйдөөҥ:

Угар туран сиппит, кытарбыт, буспут помидор амтана ураты минньигэс.

Килиэп барыга баһылык

Е.С.Гаврильева- Сибэкки Дуунньа «Сибэкки сиккиэрэ» кинигэтиттэн сүбэлэр.