«Суверенитеты ылынан Саха Өрөспүүбүлүкэтэ норуоттарын иннигэр толору эппиэтинэһи сүкпүтэ»Михаил Ефимович Николаев 

Сыл аайы балаҕан ыйын 27 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбыннаһын күнүн бэлиэтиибит. Судаарыстыбаннастаах саха омугун олоҕун укулаата уларыйан, күн бүгүн Арассыыйа иһигэр олорон, атын эрэгийиэннэри  кытта бииргэ сайдыы суолун хорутан иһэр.Бу күн Улуустааҕы киин бибилэтиэкэҕэ “САХА САЙДАР САРГЫТА” диэн төгүрүк остуол тула тыыннаах кэпсэтии, санаа үллэстиитэ  буолла. Ол курдук,  улууспут биллэр общественниктара, краеведтара, үөрэх эйгэтигэр үлэлии-хасмыы сылдьар дьоммут, учууталлар, эдэр специалистар кэлэн кыттыыны ыллылар. 

Чурапчы уонна Кытаанах нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо, Арассыыйа  үтүөлээх фермера, Арассыыйа Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, Өрөспүүбүлүкэ 2010, 2017, 2019 c. “Сыл бастыҥ кэрэспэндьиэнэ”, лаурета, 50 сыл ыстаастаах суруналыыс, Иван Петрович Пономарев суверенитет туһунан бэйэтин көрүүтүн кэпсээтэ уонна Ульяна Винокурова “Биһиги Сахалар” диэн кинигэ иккис таһаарыытын  туһунан тус санаатын иһитиннэрдэ.Ону тэҥэ, ытыктыыр киһибит Чурапчы улууһун Райкомун 1 сэкэрэтээрэ Семен Иванович Никитин уоттаах тылынан хомуньуус паартыйа соруктарын, көрүүтүн үллэһиннэ, төгүрүк остуол кыттааччыларын санааларын уһугуннарда, дискуссияҕа көҕү-көтөхтө.Сахалар, омук быһыытынан историябытын, култуурабытын, төрүт үгэстэрбитин үөрэтэн-билэн, салгыы сайыннаран, инники кэскилбитигэр тэрдэр сорукпутун, ол кыһалҕаларын туһунан кэпсэтиигэ Чурапчытааҕы  гимназия  уонна Чурапчытааҕы успуорт оскуолатын история учууталлара Степан Дмитриевич Попов уонна Дмитрий Прокопьевич Катакинов оҕолорбутун, кэлэр кэнчээри ыччаттарбытын сахалыы саҥалаах, өйдөөх-толкуйдаах иитэн таһаарыахтаахпыт диэн олус үчүгэйдик бэйэлэрин санааларын эттилэр.Эдэр ыччат аатыттан А.А. Саввин аатынан история уонна этнография музейын научнай үлэһитэ Василина Васильевна Мохначевская «Биһиги кэлэр кэнчээригэ историяны хайдах баарынан архив дааннайдарыгар оло5уран тириэрдэр ытык иэспит” диэн тус санаатын эттэ.Үөрэх эйгэтигэр үлэлии- хамсыы сыльар эдэр исписиэлис Анастасия Даниловна Спиридонова “Эппиэтинэс  хас биирдиибититтэн тутулуктаах, онон инники кэскилбит —  бэйэбит илиибитигэр” диэтэ.10 сыл анараа өттүгэр суруйааччы В.Н. Егоров-Тумарча “Биһиги Аан Дархаммыт” диэн ааттаах уус-уран хабааннаах историческай-документальнай  суруйуутун киирии тылыгар маннык диэн эппиттээх: “Михаил Ефимович республика Үрдүкү Сэбиэтин салайар, президенниир кэмнэригэр, дойдутун, норуотун урукку систиэмэ саамай хаалыылаах 76-с миэстэлээх субъегыттан баара-суоҕа уон сыл иһигэр Россия государствотын биир бастыҥ, регионугар кубулуппута. Хорсун быһыытынан, сатабыллаах салалтатынан эстии-быстыы айаҕын өҥөйөр мүччүрүйбэт дьылҕаланыытыттан быһаабыта. Ол буолуо кини барыбыт туспутугар аан дойду таһымынан инникибитин түстүүр, кэскилбитин туруулаһар бүгүҥҥү сыралаах үлэтин-хамнаһын иһин махталбыт, билиниибит, киһилии сыһыаммыт!”.

Төгүрүк остуолу бу бэлиэ күммүт Михаил Ефимович оҥорбут үлэтэ-хамнаһа үтүө холобур буоллун, иннибитигэр үтүө санаалаах, Саха сиригэр бэриниилээх уһулуччу дойдунаат ыччат  үүнэ-сайда турдунар диэн түмүктээтибит.

Баҕарабын минСаха санаата,Саха омук кута-сүрэТүмүллэн күүһүрэнЭрилгэн буолан,Өрө ытыллан тахсарыгар.                                                                                                   Эйдуо