Аржаков Николай Николаевич — Боло Уус

СӨ норуотун маастара, Россия суруналыыстарын Сойууһун, СӨ суруйааччыларын Сойууһун, Россиятааҕы нуучча географическай уопсастыбатын чилиэннэрэ. СӨ култууратын туйгуна, «Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын сайдыытыгар кылаатын иһин» , Саха сиринээҕи Федеральнай хааһына казначействотын «Үтүөлэрин иһин» бэлиэлэр хаһаайыннара, Чурапчы улууһун Хатылы нэһилиэгин Бочуоттаах гражданина.

Николай Николаевич Аржаков Чурапчы улууһун Хатылы  нэһилиэгэр 1952 сыллаахха тохсунньу 7 күнүгэр төрөөбүтэ. 1975 сыллаахха Саха государственнай университетын бүтэрэн, математик идэтин ылбыта. Үлэтин Сибиирдээҕи билим академиятын Хотугу дойду физика-техническэй кыһалҕаларын институтугар саҕалаабыта, онно Саха сирин оттук-энергетикатын комплекса сайдыытын экономико-математическай моделлээһининэн дьарыктаммыта. Кэлин өрөспүүбүлүкэ Билимин академиятын Региональнай экономика институтугар көһөн, дойду айылҕатын баайын туһаныы кыһалҕаларын чинчийбитэ.

Николай Аржаков  киэҥ  эйгэҕэ  айар үлэтинэн биллибитэ. Кини — норуот маастара уонна тимир ууһа.Сахалыы былыргы сэби-сэбиргэли, туттар тэриллэри үөрэтэр, чинчийэр уонна оҥорор. Кини оҥоһуктара  музейдар экспозицияларын киэргэтэллэр, элбэх национальнай уонна норуоттар икки ардыларынааҕы быыстапкаларга кытталлар. Ордук кини хомус уонна атын национальнай музыкальнай тэриллэри оҥорор үлэлэрэ биллэллэр. Ону тэҥэ Николай Аржаков билим үлэтинэн дьарыктар, Саха сирин үгэс буолбут култууратын уонна устуоруйатын чинчийэр ыстатыйалары, кинигэлэри таһаарар. Кини ордук киэҥ биһирэбили ылбыт  “Былыргы былдьаһыктаах дьылларга … Саха боотурун сэбэ-сэбиргэлэ”, “Уһаныы абылаҥа” , “Таайыллыбатах чахчылар”  кинигэлэригэр  саха туттар сэбин-сэбиргэлин чинчийиилэрэ, тимири уһаарыы, уус-уран оҥоһуктары оҥоруу ньымаларын туһунан ыстатыйалар сиэрийэлэрэ  киллэриллибиттэр. Айар уонна билим үлэтин таһынан Николай Николаевич уопсастыбаннай олоххо эмиэ көхтөөхтүк кыттар. Кини эдэр көлүөнэҕэ бэйэтин маастарыстыбатын көрдөрөн, лекциялары уонна семинардары ыытар. Кини национальнай култуураны уонна ускуустубаны эдэр ыччакка киэҥник тарҕатыыга улахан кылааты киллэрсэр. Николай Аржаков олоҕо уонна айар үлэтэ билим, ускуустуба уонна култуурунай миссия дьүөрэлэспит ураты холобура буолар.

Николай Николаевич Аржаков – Боло Уус  айар үлэтэ

  1. Үтүө аатыҥ ааттана туруо / [эрэд. Р. П. Осипова ; ойуу-бичик эрэд. А. В. Колпашникова ; көмп. таҥна Р. М. Федотова]. – Дьокуускай : Бичик, 2012. – 60 с.
  2. «Амынньыкы мичээрэ” хомус уустарын күрэҕэ. – Дьокуускай : Дани-Алмас, 2014. – 40 с.
  3. Болугурцы – потомки Омоллона / [эрэд. О. Н. Дьячковская ; худ. Г. К. Чичигинаров]. – Якутск : Бичик, 2014. – 48 с.
  4. Былыргы былдьаһыктаах дьыллартан… Саха боотурун сэбэ-сэбиргэлэ / [эрэдээктэрдэр : Г. И. Гурьев, О. Н. Дьячковская ; худ. Г. К. Чичигинаров ; комп. таҥна М. В. Федотова]. – Дьокуускай : Бичик, 2014. – 96 с.
  5. Дьоруой Мааса / [эрэд. Н. Н. Петров]. – Дьокуускай : Дани-Алмас, 2015. – 128 с.
  6.  Таайыллыбатах чахчылар / [эрэд. А. М. Семенова ; көмп. верстка М. Д. Колодезникова]. – Дьокуускай : Алаас, 2017. – 152 с.
  7.  Уһаныы абылаҥа / [эрэд. А. М. Семенова]. – Дьокуускай : Алаас, 2017. – 96 с.
  8. Манчаары мөккүөрдэрэ / [эрэд. А. М. Семенова ; комп. верстка С. Г. Колодезников]. – Дьокуускай : Алаас. 2020. – 168 с.
  9. «Күн дьоно” тойук бөлөҕө / [комп. верстка Н.Н. Аржаков-Боло Уус]. – Дьокуускай : Дани-Алмас, 2020. – 32 с.
  10. Олохпут олугун охсубут оскуолабыт : Сылаҥ орто оскуолатын 1970 сыллаахха үөрэнэн бүтэрбиттэр ахтыылара / [көмп. верстка Н.Н. Аржаков–Боло Уус]. – Дьокуускай : Дани-Алмас, 2020. – 112 с
  11. Тыыннааххар эппэтэх тылларым… / [эрэдээктэрдэр: Н. В. Андросова, У. А. Семенова ; ойуу-бичик эрэд. Е. Д. Садовникова]. – Дьокуускай: Бичик, 2020. – 56 с.
  12. Төрүт дорҕоон доҕуһуолун тордоон / [эрэд. Р. Г. Оконешникова ; комп. верстка С. Г. Колодезников]. – Дьокуускай : Алаас, 2022.-112 с.
  13.  Омоҕой омоонунан. – Дьокуускай : Алаас, 2024. – 215 с.